دوفصلنامه پژوهشی مطالعات تفسیر تطبیقی قرآن کریم

دوفصلنامه پژوهشی مطالعات تفسیر تطبیقی قرآن کریم

کیهان‌شناسی قرآنی در پرتو اکتشافات نوین علمی: تحلیل هم‌افزایی معرفتی میان وحی و علم تجربی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
علوم قرآن و حدیث،الهیات،دانشگاه شیراز،شیراز،ایران
چکیده
در عصر حاضر، با گسترش سریع علوم تجربی و مطرح شدن پرسش‌های بنیادین درباره منشأ، ساختار و آینده کیهان، نیاز به بازخوانی و بررسی مجدد متون دینی در پرتو این دستاوردها بیش از هر زمان دیگر احساس می‌شود. پژوهش حاضر با هدف بررسی تطبیقی آیات کیهان‌شناختی قرآن کریم و یافته‌های نوین فیزیک، نجوم و کیهان‌شناسی مدرن انجام شده است تا هم‌گرایی و تعامل میان وحی و علم تجربی را تحلیل کند. روش تحقیق این مطالعه تحلیلی-تطبیقی و بین‌رشته‌ای است و مفاهیم و مضامین کیهانی قرآن را در کنار نظریات علمی اثبات‌شده مورد بررسی قرار می‌دهد. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که بسیاری از آیات قرآنی، با وجود نزول در بستر فرهنگی و علمی متفاوت، دارای ظرفیت‌های معنایی عمیقی هستند که با کشفیات بنیادین کیهان‌شناسی مدرن هم‌خوانی دارند. این هم‌خوانی نه به معنای ارائه جزئیات علمی، بلکه به مفهوم تطبیق بیانی و امکان درک عمیق‌تر مفاهیم کلی قرآن در هر دوره علمی است. همچنین، آیات مورد بررسی می‌توانند زمینه تفکر در نظم، عظمت و پویایی آفرینش را فراهم کنند و به تعمیق فهم فلسفی، غنای مباحث علمی و دینی و ایجاد تعامل میان دانش دینی و علمی کمک نمایند. بنابراین، مطالعه تطبیقی و هم‌افزایی میان علم و وحی می‌تواند فهم جامع‌تر و تلفیقی از جهان و حقیقت هستی ارائه دهد و مسیر جدیدی برای ارتباط میان معرفت دینی و علمی فراهم کند، که این خود نشان‌دهنده اهمیت رویکردهای بین‌رشته‌ای در پژوهش‌های معاصر است.