دوفصلنامه پژوهشی مطالعات تفسیر تطبیقی قرآن کریم

دوفصلنامه پژوهشی مطالعات تفسیر تطبیقی قرآن کریم

روش‌شناسی تفسیر تطبیقی مفاهیم علوم انسانی در قرآن کریم

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشیار گروه علوم قرآن و حدیث دانشکدۀ الهیات و معارف اسلامی دانشگاه مازندران؛ بابلسر: ایران.
2 دانشجوی دکتری گروه علوم قرآن و حدیث دانشکده الهیات و معارف اسلامی دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران
چکیده
هدف این پژوهش، تبیین و تحلیل روش‌شناسی تفسیر تطبیقی مفاهیم علوم انسانی در قرآن کریم است. با توجه به چالش‌های مبنایی در علوم انسانی معاصر و فقدان انسجام در تعریف مفاهیم انسانی، این مطالعه می‌کوشد تا با رویکردی قرآن‌بنیان، به استخراج و بازخوانی مفاهیم کلیدی علوم انسانی در چارچوب تفسیر تطبیقی بپردازد. پژوهش حاضر با بهره‌گیری از روش توصیفی‌ـ‌تحلیلی، ضمن بررسی مراحل عملیاتی شامل انتخاب مفاهیم، مطالعه تفاسیر، استخراج معنای قرآنی و تحلیل مفهومی، به بررسی آثار مثبت این رویکرد در بازسازی علوم انسانی از منظر الهی و توحیدی پرداخته است. همچنین با تأکید بر اصول تفسیری و تطبیقی، به تبیین خطرات احتمالی نظیر تفسیر به رأی، تحمیل نظریات غیراصیل و تعصبات ایدئولوژیک نیز توجه شده است. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که تفسیر تطبیقی، در صورت رعایت مبانی معرفتی و قواعد تفسیری، می‌تواند زمینه‌ساز تولید مفاهیم اصیل، بازسازی علوم انسانی بر اساس آموزه‌های قرآنی و تعمیق تعامل میان قرآن و علوم انسانی معاصر گردد.

واژگان کلیدی: تفسیر تطبیقی، روش‌شناسی قرآنی، علوم انسانی قرآن‌بنیان، تحول علوم انسانی